Trời mới nắng ấm được mấy hôm thì lại trở rét, mưa phùn lất phất. Những người mẫn cảm với thời tiết thường dự báo chính xác lắm, cứ hôm nào đầu đau là y như rằng sắp trở trời. Tháng Chạp bao giờ cũng thất thường như thế. Ấy vậy mà lạ, cứ bước vào tháng Chạp, tôi lại thấy lòng người dường như vui tươi, hào hứng hơn. Bởi Tết đã ở rất gần rồi. Không khí chuẩn bị cho Tết bao giờ cũng rộn ràng hơn những ngày Tết thực sự. Khi tay chân luôn bận rộn, thân có thể mỏi một chút, nhưng lòng thì lại phơi phới.

Minh họa: Trần Nguyên.

Tôi nhớ ngày xưa, sang đầu tháng Chạp là ông nội bắt đầu phơi vỏ quýt, những mảnh vỏ quýt vàng ươm được xé nhỏ, hong trên nia tre đặt ngoài hiên. Ông bảo để dành làm gia vị gói giò. Giò bò nhà tôi có nhiều thứ gia vị, nhưng đặc trưng nhất vẫn là mùi thơm của vỏ quýt khô rang giòn, giã nhỏ. Thứ hương thơm ấy quyện với thịt bò hầm mềm, gói chặt trong lá chuối, thêm chút cay nồng của tiêu bắc, chút thơm ngọt của thảo quả, thêm độ giòn sần sật của nấm tai mèo… Tất cả hòa lại thành một thứ mùi vị rất riêng. Cắn một miếng giò, chấm vào bát nước mắm cốt vắt chút chanh, thêm vài lát ớt đỏ, ăn cùng dưa hành muối. Thế là đủ để biết Tết đã về thật rồi.

Không khí Tết thật sự lan tỏa rõ rệt từ ngày 23 tháng Chạp, ngày cúng tiễn ông Táo chầu trời. Mẹ thường dậy sớm nấu bánh trôi nước, rồi ra chợ mua mấy con cá chép vàng về để chiều mang đi thả. Ngày ấy, nhà nhà bắt đầu dựng cây nêu, treo cờ.

Chiều 23 Tết, nhà nhà nô nức ra sông thả cá. Cá chép theo làn nước mà “đưa” ông Táo về trời, để cụ tâu với Ngọc Hoàng chuyện tốt xấu của trần gian và mang về cho mỗi nhà một niềm cầu mong may mắn. Ở quê tôi, chiều 23 đông như hội. Xe máy, ô tô đậu kín con đường dẫn ra bờ sông. Người quen kẻ lạ gặp nhau đều vui vẻ chào hỏi, cười nói rộn ràng.

Từ khoảng 25 đến tận chiều 29 Tết, chợ búa lúc nào cũng đông nghịt. Ông nội lại bận rộn với những việc quen thuộc: Mua ống giang về chẻ lạt, chuẩn bị lá dong, lá chuối, vo gạo nếp, đãi đậu xanh. Ông còn tự tay đóng một cái khuôn gỗ nhỏ để gói bánh chưng cho thật vuông. Gạo nếp được ngâm từ trước, xóc thêm chút muối, trộn nước lá cơm nếp cho xanh và thơm. Đậu xanh đồ chín, giã nhuyễn, vo thành từng nắm làm nhân cùng thịt ba chỉ. Thịt phải chọn loại có chút mỡ, ướp hành khô, nước mắm, tiêu bắc cho dậy mùi. Từng lớp gạo, lớp đậu, lớp thịt được xếp cẩn thận. Bánh phải gói chắc tay, vuông vức. Luộc xong, bánh còn được ép dưới tấm ván nặng để ráo nước.

Đêm nấu bánh chưng là đêm hội thực sự. Trong cái lạnh tê tái cuối năm, cả nhà quây quần bên bếp lửa. Người thêm củi, người châm nước, người chuyện trò râm ran. Lũ trẻ không thể quên việc vùi khoai lang vào tro than để nướng. Khoai chín thơm nức, bóc ra ăn nóng hổi, tay lấm lem mà miệng thì cười rạng rỡ.

Tháng Chạp năm nào cũng đến trong niềm háo hức như thế. Mỗi năm mỗi khác, mỗi thời một khác, nhưng nhắc lại chuyện xưa cũng là một cách ôn cố tri tân. Để nhớ tiếng pháo ngày nào, nhớ miếng giò bò gia truyền, nhớ những đêm thức trông nồi bánh chưng. Nhớ một thời mình từng là đứa trẻ nôn nao đếm từng ngày chờ Tết.

Giờ đã trưởng thành, là cha của những đứa con nhỏ, tôi mới hiểu cảm giác của bố mẹ năm xưa: Chỉ mong lo cho con một cái Tết đủ đầy. Cái lo bây giờ không còn là thiếu ăn, thiếu mặc, mà là sợ con trẻ không còn cảm nhận được cái náo nức rất riêng của tháng Chạp, mộc mạc, chậm rãi, ấm áp như chúng tôi đã từng có một thời.

Thời gian trôi trên phố

 

Và hoa sẽ nở…

 

Trang vở khép lại