- Người tài thì sống ở đâu chả được!- Cách hiểu đó có cơ sở cũng bởi sự hội nhập. Làn sóng di cư của trí thức châu Âu, nhất là Ukraina ra khỏi vùng chiến tranh là một minh chứng. Họ từ bỏ quê hương vì mục tiêu bảo đảm cuộc sống.

Người Việt chúng ta không làm như vậy. Lao động ngoài nước để lấy tiền xây dựng cuộc sống ở quê. Thậm chí làm trong các doanh nghiệp nước ngoài ngay trong nước để có thu nhập cao hơn. Chỉ có điều…

- Trình độ chuyên môn cao phải không?

- Không hẳn, trước hết là ý thức kỷ luật. Dây chuyền công nghệ càng hiện đại yêu cầu kỷ luật càng cao. Một yếu tố thuận lợi hơn là ngoại ngữ. Có vốn ngoại ngữ tốt sẽ giúp cho việc chuyển tải kỹ thuật, thực hành công nghệ nhanh thuần thục và tất nhiên thu nhập sẽ cao hơn.

Làm gì để có thể nâng trình độ thành mức chuyên gia như vậy? Đó là thách thức lớn với các cơ sở đào tạo hiện nay của ta. Theo một doanh nhân ngành may thì công nhân được đào tạo ra cơ bản phải đào tạo lại. Đào tạo tầm chuyên gia thực hành yêu cầu cao hơn nhiều, kinh phí đầu tư cơ sở dạy nghề ban đầu phải đủ lớn và hiện đại mới đáp ứng được nhu cầu.

Vì sao doanh nghiệp trên đất ta chưa hấp dẫn để lao động người Việt ở nước ngoài tự phá bỏ hợp đồng, ở lại làm việc tự do? Đó chỉ là những lao động giản đơn, tầm chuyên gia chắc không có tình trạng ấy. Nhiều doanh nghiệp phải thuê chuyên gia nước ngoài vào làm việc trong khi lao động Việt Nam có tiếng là khéo léo, cần cù. Vấn đề thừa, thiếu nhân công trong nhiều lĩnh vực mới  đưa ra làm nóng cả diễn đàn Quốc hội. Kỹ năng làm việc đang là vấn đề thôi thúc với cả nhà trường và gia đình, xã hội. Chuyện học cao, học nhiều mà không thiết thực là bài toán thực tế đang đặt ra trong sự nghiệp chống lãng phí, lãng phí cả tiền của và trí tuệ. 

Nếu được đào tạo bài bản, thiết thực, nêu cao tính kỷ luật với kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ, rõ ràng người lao động có cơ hội làm việc tốt hơn trong hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Những yếu tố tưởng chừng đơn giản ấy vẫn chưa được xác lập một cách khoa học, thực tiễn để kết tinh vào những công việc, mỗi sản phẩm cụ thể tạo thành thương hiệu uy tín trên thương trường. Người hội nhập chính là động cơ, kỹ năng sống của lao động người Việt hiện nay ngay trên mảnh đất quê hương.

Bích Hà