Buổi sáng tháng Ba đến chậm, mang theo lớp sương mỏng phủ lên những mái nhà cũ ở cuối thành phố. Con hẻm nhỏ vẫn còn ngái ngủ, chỉ có tiếng chổi vang lên đều đặn, chạm xuống mặt đường như nhịp thở của một người đã quen thức dậy trước cả bình minh.

Bà Lành cúi người gom những chiếc lá me rơi đầy sau cơn gió đêm. Áo phản quang khoác ngoài đã bạc màu, phần vai sờn chỉ còn lại những đường chỉ chắp vá. Bà làm công việc này đã hơn mười lăm năm, lâu đến mức bà không còn nhớ ngày đầu tiên mình cầm chổi là khi nào, chỉ nhớ mang máng lúc ấy con gái bà vừa vào lớp một.

Con hẻm này thay đổi nhiều, nhà cao tầng mọc lên, quán cà phê mở ra rồi đóng lại, người đến người đi như dòng nước. Chỉ có bà vẫn ở đó, mỗi sáng, quét sạch những dấu vết của ngày cũ để nhường chỗ cho một ngày mới bắt đầu.

Minh họa: Văn Tĩnh.

Sắp tới ngày 8/3. Bà biết điều đó vì tối qua, khi đi ngang cửa hàng hoa, bà thấy người ta chuyển từng thùng hồng đỏ xuống xe. Những bó hoa lớn, giấy gói sáng rực dưới ánh đèn. Một cô gái trẻ đứng chọn hoa, cười rất tươi. Tiếng cười ấy khiến bà chợt nhớ mình đã từng trẻ như thế. Ký ức đến rồi lại trôi đi nhanh như hơi sương ngoài đường. Bà nhoẻn miệng, cúi người tiếp tục quét rác.

***

Ở một con phố lớn, Mai thức dậy trong căn hộ cho thuê trên tầng mười hai. Ánh nắng tràn qua cửa kính lớn, rơi xuống bàn làm việc nơi đặt chiếc laptop vẫn còn mở từ đêm qua. Điện thoại rung liên tục, tin nhắn chúc mừng hiện lên dày đặc.

“Chúc chị luôn thành công!”

“Ngày của chị đó!”

Mai mỉm cười lịch sự, trả lời từng tin nhắn. Cô ba mươi tuổi, là chuyên viên tổ chức sự kiện của một công ty lớn trong ngành. Đồng nghiệp thường nói cô mạnh mẽ, độc lập và lý trí. Cô luôn tự quyết định mọi thứ trong đời mình. Mai coi đó là một lời động viên cho những nỗ lực, bởi để đi tới bây giờ, sự trả giá của cô không chỉ bằng mồ hôi mà còn là nước mắt của một cô gái trẻ đơn côi giữa thành phố tấp nập và xa lạ.

Buổi sáng hôm ấy, sau khi hoàn thành nốt bản dự án cho chương trình sắp tới, Mai xoa nhẹ mi mắt. Cô nhìn sang bó hoa mang hai sắc màu được đồng nghiệp gửi đến, chợt nhớ đến bà Lành, mẹ cô, người phụ nữ mang tấm lòng hy sinh cao cả. Mẹ cô chắc giờ này đang trong ca trực. Mẹ và cô cứ như hai sắc màu đối lập của một bông hoa, tuy khác nhau nhưng chung cội rễ.

Mai pha cà phê, đứng nhìn dòng xe bên dưới. Thành phố rực rỡ và bận rộn. Người ta ăn mừng, chụp ảnh, đăng những lời chúc đầy màu sắc. Cô chợt tự hỏi, có bao nhiêu người phụ nữ vào ngày kỷ niệm vẫn làm việc như mọi ngày, không hoa, không lời chúc, không ai nhớ đến? Như mẹ cô chẳng hạn.

***

Bà Lành nghỉ tay khi mặt trời lên cao. Bà ngồi xuống bậc thềm, mở hộp cơm mang theo vài miếng cá kho và cơm trắng. Gió thổi nhẹ, mang theo mùi hoa đào thoang thoảng. Tết hình như vẫn còn dùng dằng chưa chịu đi xa.

Một nhóm nhân viên văn phòng đi ngang, trên tay ai cũng cầm hoa. Họ nói chuyện rôm rả, tiếng cười vang lên rồi xa dần. Bà nhìn theo, không buồn, cũng chẳng vui. Bà chỉ thấy một khoảng lặng trong suy nghĩ của mình.

Bà từng nghĩ nhiều về cuộc đời mình. Những năm còn trẻ, bà bán rau ngoài chợ, rồi chồng mất sớm, một mình nuôi con. Có lúc bà tưởng không thể bước tiếp nhưng rồi ngày qua ngày, cuộc sống vẫn trôi đi.

***

Sự kiện 8/3 do Mai đảm nhiệm diễn ra rực rỡ. Hoa phủ kín sân khấu. Những bài phát biểu ca ngợi phụ nữ vang lên giữa tiếng vỗ tay.

Mai đứng sau cánh gà, kiểm soát chương trình.

Bất chợt, màn hình LED chiếu đoạn video phỏng vấn nhanh ngoài phố, phần nội dung do nhóm quay dựng thêm để tạo bất ngờ. Trong video, một phóng viên hỏi những người phụ nữ lao động về ngày 8/3 được quay trước đó. Và rồi, Mai chết lặng.

Trên màn hình là mẹ cô. Bà Lành đứng bên xe rác, tay vẫn cầm chổi.

Phóng viên hỏi: “Cô có mong nhận được món quà gì hôm nay không?”

Bà cười, hơi ngượng: “Tôi chỉ mong đường sạch để người ta đi lại vui vẻ. Tụi nhỏ đi làm về an toàn là được rồi”.

Câu trả lời giản dị ấy vang lên giữa hội trường sang trọng. Không ai biết người phụ nữ trong video là mẹ Mai. Cổ họng cô nghẹn lại. Tất cả ánh đèn, tiếng nhạc, những bó hoa đắt tiền bỗng trở nên xa lạ.

Cô rời khỏi hội trường giữa lúc chương trình vừa kết thúc.

Ngoài trời, nắng tháng Ba mà chói chang.

Chiều xuống, Mai tan làm sớm hơn thường lệ. Cô quyết định tới gặp mẹ, cách chỗ cô ở hơn tiếng chạy xe. Mai đi ngang qua con đường mẹ làm việc. Từ xa, cô thấy bóng dáng quen thuộc, nhỏ bé giữa dòng người vội vã. Mẹ cô đang cúi nhặt từng chiếc ly nhựa bị vứt bên lề đường. Khoảnh khắc ấy, Mai bỗng thấy cổ họng nghẹn lại. Cô chưa từng nhìn mẹ lâu như vậy. Những nếp nhăn sâu hơn, mái tóc bạc nhiều hơn, bước chân chậm hơn. Thời gian đã đi qua mẹ mà cô không nhận ra, vì cô luôn bận chạy về phía trước.

Mai bước xuống xe, gọi nhỏ:

- Mẹ!

Bà Lành ngẩng lên, hơi bất ngờ, rồi cười hiền.

- Tan làm sớm vậy con? Hay là còn công việc gì bên này?

Mai bước đến ôm chầm lấy mẹ thay cho mọi câu trả lời. Cô ôm mẹ thật chặt, lần đầu tiên sau nhiều năm. Mùi nắng, mùi bụi, mùi mồ hôi quen thuộc. Cô hiểu ra một điều muộn màng, rằng những người phụ nữ được tôn vinh trên sân khấu không đại diện cho tất cả. Có những người phụ nữ cả đời thầm lặng nhưng chính họ giữ cho cuộc sống này trôi đi một cách bình yên.

Chờ bà Lành tan ca, hai mẹ con đi bộ cùng nhau. Không khí buổi đêm dịu lại, bóng đèn hắt ánh vàng trải dài trên mặt đường vừa được quét sạch.

Mai kể chuyện công việc, dự án mới, chuyến công tác sắp tới. Bà Lành nghe, gật đầu, ánh mắt đầy tự hào. Bà không hiểu hết những gì con nói nhưng bà hiểu con mình đang sống cuộc đời mà ngày xưa bà từng ước ao.

Họ ghé vào quán nước ven đường. Bà gọi ly trà đá, Mai gọi cà phê. Người bán hàng đặt lên bàn một bông hoa hồng nhỏ, nói vui: “Tặng cô và chị nhân ngày 8/3”.

Mai nhìn bông hoa thật lâu. Nó không sang trọng, chỉ là bông hồng vàng đơn giản. Nhưng lần đầu tiên, cô thấy ngày này có ý nghĩa đặc biệt.

Đêm đó, Mai về phòng trọ của mẹ. Căn phòng nhỏ, tường cũ, quạt quay chậm. Mọi thứ vẫn như trước, giản dị đến mức khiến cô thấy xa lạ. Trên góc bàn có cuốn sổ cũ. Mai mở ra. Đó là những khoản chi tiêu mẹ ghi suốt nhiều năm, trong đó có tiền học, tiền sách, tiền đồng phục của cô. Có những dòng chữ nguệch ngoạc: “Tháng này làm thêm ca đêm”.

Mai khép sổ lại, nước mắt rơi lúc nào không biết. Cô nhận ra, sự độc lập của mình được xây bằng những ngày tháng mẹ âm thầm gánh vác. Dù nhiều lần cô muốn đón mẹ tới ở cùng nhưng người phụ nữ quen hy sinh ấy luôn chối từ, chỉ vì không muốn quấy nhiễu sự “tự do” Mai đang có. Cuộc tranh luận chỉ tạm dừng khi cả hai nhường nhau, quyết định sẽ dọn về gần khi mẹ cô tròn 60 tuổi.

Khuya ấy, Mai ngồi viết lại bài phát biểu sau chương trình. Không còn là câu chuyện thành công hào nhoáng mà là câu chuyện về những người phụ nữ bình thường, những người không có hoa, không có váy đẹp nhưng lại tỏa sáng hơn bao giờ hết.

Ngày 8/3 khép lại mà không có bữa tiệc lớn, cũng chẳng có bó hoa sang trọng. Chỉ có bữa cơm đơn giản, tiếng nói chuyện chậm rãi và cảm giác bình yên lan nhẹ trong căn phòng nhỏ. Ngoài kia, phố vẫn sáng đèn.

***

Sáng hôm sau, Mai xin nghỉ, dậy sớm theo mẹ ra đường.

Trời còn tối, đèn vàng kéo dài bóng hai người trên mặt đường. Mai thử cầm chổi, quét vài đường. Lá bay tán loạn. Bà Lành bật cười. Tiếng cười vang lên trong buổi sớm vắng, nhẹ nhàng mà lắm yêu thương. Có lẽ hạnh phúc không phải lúc nào cũng ở con đường phía trước. Đôi khi nó đã nằm ở nơi mình từng đi qua.

Mặt trời lên. Phố phường thức giấc. Người ta tiếp tục tặng hoa, tiếp tục gửi những lời chúc muộn. Còn ở một góc đường nhỏ, hai người phụ nữ, hai thế hệ, cùng đứng cạnh nhau, chia sẻ một công việc giản dị.

Mai nhìn mẹ, bỗng thấy bà không nhỏ bé như cô từng nghĩ. Bà giống như gốc cây già giữa phố, lặng lẽ, giữ cho đất không bị xói mòn.

Những người phụ nữ trẻ tiếp tục bước đi với ước mơ riêng. Những người phụ nữ đã già vẫn lặng lẽ giữ nhịp sống phía sau. Và đâu đó, những mùa hoa vẫn nở trên đôi bàn tay chai sần, trên trái tim đầy yêu thương, trên những cuộc đời tưởng chừng bình thường nhưng lại mang vẻ đẹp sâu xa nhất của sự hy sinh.